scroll-bottom
Delen met:

Wat gaan we doen met niet-recyclebaar plastic?

De afgelopen jaren heeft Venntiv veel bedrijven begeleid op het terrein van plasticrecycling – het opwaarderen van plastic afval zodat het weer kan worden hergebruikt in plaats van verbrand om daarmee energie op te wekken. Onze klanten hebben stuk voor stuk geïnvesteerd in innovatie en het creëren van recyclecapaciteit. Deels is deze capaciteit bedrijfsmatig in gebruik en deels in aanbouw/ontwikkeling. In de tussentijd wordt Nederlands plasticafval illegaal gedumpt in Turkije, zo bleek uit recent onderzoek van NRC en journalistencollectief Lighthouse Reports. Sinds China zijn grenzen sloot voor westers plasticafval is de export ervan naar Turkije vanuit de EU vertwaalfvoudigd. Export van plasticafval naar Turkije is alleen toegestaan als het gerecycled wordt, maar een deel van die stroom blijkt toch op de stortplaats te belanden. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Milieu D66) deelt de zorgen hierover van de Tweede Kamer en onderneemt graag actie. Maar ze zit wel met een dilemma: als je de problemen met plasticafval goed wil aanpakken, moet dat vooral in Europees verband. Nederland kan er op eigen houtje niet veel doen, daarvoor bewegen de afvalstromen te veel over landsgrenzen. Over het aangetroffen plastic in Turkije: Kennelijk zijn er mazen in de wet of in het systeem waardoor dit mogelijk is. Daar moeten we de vinger achter zien te krijgen. Het toont dat we bestaande regels verder moeten aanscherpen.” Binnen Europees verband bepleit Van Veldhoven al langer dat producenten die plastic verpakkingen gebruiken, verplicht worden een deel van dat plastic van gerecycled materiaal te maken. “Rioolbuizen, plantenpotten. Waarom zou je dat niet standaard van gerecycled plastic maken?” Maar zo’n plicht kan de staatssecretaris niet zomaar invoeren, zegt ze. Want dan zou Nederland productregelgeving aanpassen ‘en dat is Europese regelgeving’.

Tegelijkertijd wil het kabinet meer grip krijgen op de stromen van plasticafval. Daartoe werkt Van Veldhoven aan verschillende nieuwe maatregelen. Europa heeft de export van plasticafval hard nodig om haar eigen recyclingdoelstellingen te halen, waarschuwde de Europese Rekenkamer eerder deze maand – een structuurprobleem. Dat moet volgens Van Veldhoven anders: “We moeten zorgen voor voldoende recyclingcapaciteit in Europa en in Nederland.” Sinds 2015 tuigde Nederland een uitgebreid landelijk bouwwerk op waarbij huishoudens hun plasticafval scheiden, samen met blikjes en karton. Gemeenten zamelen in, sorteermachines selecteren het plasticafval verder uit en recyclebedrijven maken nieuwe toepassingen van het beste plasticafval. Vanuit een apart fonds, bijeengebracht door de bedrijven die plastic op de markt brengen, wordt iedereen betaald. Recycling wordt als het ware gesubsidieerd. Terugkerende klacht in de afvalsector is dat er geen goede ‘afzetmarkt’ is voor gerecycled plastic. Frisdrankproducenten verkiezen vaak hun flessen van goedkope olie te maken, in plaats van het iets minder mooie en ook nog duurdere gerecyclede plastic. Het hele scheidingssysteem brengt te veel plastic voort waar weinig mee te recyclen valt of waar zelfs geen vraag naar is.

Critici

Het plastic gaat hoofdzakelijk naar Duitsland toe. Duitse recyclebedrijven krijgen geld toe bij het Nederlandse afval. Zij maken er bermpaaltjes van of andere robuuste toepassingen. Waar zijn we mee bezig, vragen critici zich af. De samenleving heeft er meer aan om met al dat gesubsidieerde scheiden – jaarlijks 200 miljoen euro – te stoppen en gewoon wat meer plastic te verbranden, zeggen zij.

De routekaart

Maar Van Veldhoven denkt er niet aan om de net opgebouwde infrastructuur te ontmantelen. Liever creëert zij de afzetmarkt die er nu nog niet is. “Daarom moeten wij het voor alle bedrijven verplichten in Europa een bepaald aandeel van hun plastic producten van gerecycled materiaal te maken. Zodat voor alle Europese bedrijven dezelfde regels gelden. Dan weet de sector ook dat het loont om te investeren in recyclecapaciteit. En dan weet de consument ook dat zijn afval wordt gebruikt.” Zonder Europese regels gaat het te langzaam, erkent Van Veldhoven. “Als er straks een markt is voor recyclebaar plastic dan is de kans ook veel kleiner dat het in Turkije illegaal ergens in de berm belandt. Ik zeg niet dat het allemaal honderd procent waterdicht is, maar al die maatregelen helpen wel. De verantwoordelijkheid van producenten voor plasticafval geldt nu alleen voor het plastic van consumenten. Ik ben bezig om producenten ook verantwoordelijk te maken voor die andere stromen. De wetgeving is in voorbereiding en gaat in 2023 in.”

Een voorbeeld

Voor Van Werven Plastic Recycling heeft Venntiv verschillende subsidieprogramma’s gebruikt om innovatie door te voeren in het plasticrecyclingproces. Een leuk voorbeeld is het recyclen van Systeem 001 dat zal worden gerecycled en daarmee een tweede leven gaat krijgen. Systeem 001, ook wel Wilson genaamd was het eerste systeem dat The Ocean Cleanup inzette om de plastic soep te bestrijden. Dit prototype is uit de oceaan gehaald in 2018. The Ocean CleanUp geeft Wilson in samenwerking met Van Werven Plastic Recycling een welverdiend tweede bestaan. Wilson was het eerste ‘oceaanopruimingssysteem’ voor het plastic in de Noordelijke Grote Oceaan. Het ruim 600 meter lange systeem werd in 2018 geplaatst tussen Hawaï en Californië. Na veel leermomenten en wereldwijde support, besloot The Ocean Cleanup Wilson vanwege een structurele storing uit de oceaan te halen. Over de toekomst van Wilson dacht de organisatie lang na. Hem zomaar vergeten was geen optie; met zijn nalatenschap verdiende Wilson een tweede leven in een andere vorm. Een zoektocht die startte in Hawaï, waar The Ocean Cleanup Wilson aan land bracht, eindigde in Biddinghuizen. De organisatie vond in Van Werven Plastic Recycling de juiste specialist om Wilson te recyclen. “We zijn trots dat The Ocean Cleanup ons koos om Wilson een tweede leven te geven”, vertelt Ton van der Giessen, CEO van Van Werven. “Vanaf het moment dat we hoorden dat The Ocean Cleanup een partner zocht voor deze uitdaging, waren we enthousiast. De opdracht was natuurlijk niet gemakkelijk, maar met ons team en onze speciaal ontwikkelde apparatuur waren we in staat om vanuit Wilson positieve waarde te creëren.” The Ocean Cleanup ontwikkelde een nieuw, hoogwaardig product van het verzamelde plastic afval uit de oceaan: een tijdloze zonnebril. Ter bescherming van dit product, ontwierp de organisatie een speciale koker, die is gemaakt van gerecycled materiaal van Wilson. De uitstraling van Wilson vormt hiervoor de basis. Van der Giessen: “Wij geloven dat deze eerste stap het begin is van een hechte relatie om samen te werken aan de plastic waardeketen.”

Wat gaan we doen met niet-recyclebaar plastic?